De afkapdatum van 1 april 2014 blijft problematisch
Een belangrijk knelpunt blijft de ongelijke behandeling van periodes vóór en na 1 april 2014. Hoewel de hervorming terecht voorziet in een volledige gelijkstelling van de kunstwerkuitkering en de vroegere kunstenaarsregeling vanaf die datum, geldt deze bescherming niet voor eerdere periodes. Nochtans bestonden er ook vóór 2014 bijzondere werkloosheidsregels voor kunstenaars. Die vroegere periodes vallen daardoor onder de algemene beperking van gelijkgestelde werkloosheid. Voor wie geboren is vanaf 1968 gaat het om maximaal 20% van de loopbaan, of negen jaar bij een volledige loopbaan van 45 jaar. Voor oudere geboortejaren gelden andere overgangsmaatregelen.

NICC en andere belangenbehartigers hebben daarom aangedrongen op een erkenning van die vroegere periodes. De vraag blijft waarom een vergelijkbare arbeidsrealiteit vóór en na 2014 verschillend wordt behandeld. De hervorming biedt dus een belangrijke bescherming, maar de discussie over de periodes vóór 2014 is daarmee nog niet inhoudelijk opgelost.

Pensioenbescherming blijft meer dan een kwestie van gelijkgestelde periodes
Naast deze specifieke problematiek blijven ook de strengere voorwaarden voor vervroegd pensioen, de mogelijke pensioenmalus en de toegang tot het gewaarborgd minimumpensioen belangrijke aandachtspunten.

De erkenning van de specifieke loopbaan van kunstwerkers betekent immers niet automatisch dat zij voldoende pensioenrechten opbouwen of verzekerd zijn van een behoorlijk pensioen. De combinatie van onregelmatige inkomsten, tijdelijke arbeidsrelaties en verschillende arbeidsstatuten blijft een structurele uitdaging.

Voor NICC kan pensioenbescherming dan ook niet los worden gezien van de bredere arbeidsomstandigheden en sociale bescherming van kunstwerkers. Correcte vergoedingen, duurzame inkomenszekerheid en volwaardige sociale rechten zijn noodzakelijke voorwaarden voor een behoorlijke pensioenopbouw.

Pensioenbescherming begint niet pas bij het pensioen, maar tijdens de volledige artistieke loopbaan.

EN The pension reform takes into account the specific working realities of art workers. An important positive development is that the arts work allowance continues to count in full towards the calculation of pension amounts. This also applies to the former artists’ unemployment scheme from 1 April 2014 onwards, as well as to non-compensable days under the new scheme introduced in 2024. These periods are therefore exempt from the restrictions on the recognition of ordinary unemployment periods for pension purposes that will come into effect in 2027.

In addition, the reform provides for a specific calculation method based on so-called artistic working days (kunstarbeidsdagen, KAD), whereby the number of recognised working days can be increased on the basis of gross earnings to meet the employment requirement for the minimum pension. This is particularly relevant for artists working on short-term contracts who earn their income over a limited number of working days.

The Cut-off Date of 1 April 2014 Remains Problematic
A major unresolved issue is the unequal treatment of periods before and after 1 April 2014. Although the reform rightly provides for the full recognition of periods covered by the arts work allowance and the former artists’ unemployment scheme from that date onwards, this protection does not extend to earlier periods.

However, specific unemployment provisions for artists already existed before 2014. These earlier periods therefore fall under the general restrictions on unemployment periods credited towards pension entitlements. For people born in 1968 or later, these periods may account for a maximum of 20% of their career, equivalent to nine years in a full 45-year career. Different transitional measures apply to those born earlier.

NICC and other advocacy organisations have therefore called for these earlier periods to be recognised. The question remains why comparable working realities should be treated differently depending on whether they occurred before or after 2014. While the reform provides important protection, the issue of periods before 2014 remains unresolved.

Pension Protection Goes Beyond Recognised Periods
Beyond this specific issue, stricter conditions for early retirement, the potential pension penalty and access to the guaranteed minimum pension remain important concerns.

Recognising the specific career patterns of art workers does not automatically mean that they will accumulate sufficient pension entitlements or be guaranteed an adequate pension. The combination of irregular income, temporary employment relationships and different employment statuses remains a structural challenge.

For NICC, pension protection cannot be separated from the broader working conditions and social protection of art workers. Fair remuneration, long-term income security and comprehensive social rights are essential conditions for building adequate pension entitlements.

Pension protection does not begin at retirement, but throughout an artist’s entire working life.